Id jest jedn± ze struktur osobowo¶ci w modelu psychoanalitycznym, obok ego oraz superego.

Id jest rodzajem brzucha matki (choæ piêkna, to tylko metafora), w którym dochodzi do ukszta³towania ego i superego. Zawiera w sobie dziedziczne i wrodzone wyposa¿enie psychiczne z popêdami w³±cznie, dzia³a na zasadzie impulsów i natychmiastowej gratyfikacji, zaspokojenia potrzeb. Pozostaje w ¶cis³ym zwi±zku z procesami fizjologicznymi z których czerpie energiê. Id reprezentuje wewnêtrzny ¶wiat subiektywnych doznañ i nie posiada ¿adnej wiedzy o rzeczywisto¶ci obiektywnej. Nie potrafi tolerowaæ przyrostów energii, które s± odczuwane jako powoduj±ce dyskomfort napiêcia. Zasada redukcji napiêcia, zgodnie z któr± dzia³a id nosi nazwê zasady przyjemno¶ci. Redukcja ta zachodzi za pomoc± czynno¶ci odruchowych (redukuj± napiêcie natychmiast) i procesu pierwotnego (redukuje z³o¿one reakcje psychiczne).

Id jest sfer± biologiczn± cz³owieka.

Id jest jednym z podstawowych pojêæ w psychoanalizie Zygmunta Freuda. W analizie transakcyjnej odpowiednikiem id jest komponent dziecka.

Iluminacja - Ol¶nienie, "zjawisko acha!". W psychologii poznawczej zjawisko pojawienia siê w umy¶le gotowego rozwi±zania danego problemu po okresie nie¶wiadomego rozwi±zywania tego problemu (inkubacji). Ol¶nienie jest zwykle bardzo przyjemne i uwa¿a siê, ¿e jest jednym z istotonych motywatorów twórczo¶ci.

Imprinting (po ang. wdrukowanie, wpojenie) to pojêcie okre¶laj±ce utrwalenie siê w ¶wiadomo¶ci ludzi i zwierz±t bod¼ca wzrokowego, dotykowego lub z innych organów zmys³ów.

Pojêcie imprintingu wi±¿e siê ¶ci¶le z pracami badawczymi profesora Lorenza, równie¿ Paw³owa. Zjawisko imprintingu dotyczy wiêkszo¶ci strunowców, mo¿liwe jest ¿e równie¿ u mikroorganizmów. Znamienne jest, ¿e dla potencja³u utrwalenia ma znaczenie np. rozwój osobniczy. Jak wykaza³y badania Lorenza na ptakach, pisklêta gêsi pozostawa³y pod opiek± naukowca, w zwi±zku z czym "obraz" rodzica zamiast doros³ej gêsi uosabia³ uczony. By³y równie¿ przypadki adoptowania m³odych przez doros³e z gatunków innych i naturalnie wrogich jak s³ynne szczury pod opiek± tchórza. Wczesna m³odo¶æ oznacza wiêksz± podatno¶æ na bod¼ce st±d wiêkszo¶æ uwarunkowañ, które bêd± prowadziæ organizm a¿ do jego biologicznej ¶mierci, "wdrukowuje siê" w³a¶nie w niej. Imprinting zwi±zany jest ¶ci¶le z warunkowaniem, co dowiod³y badania Skinnera i Paw³owa. Oznacza on nic innego jak kojarzenie bod¼ców. Stosunkowo prymitywne organizmy "uczy³y" siê kojarzyæ wstrz±s elektryczny z b³yskiem ¶wiat³a b±d¼ od¿ywk±.

Pojêcie to koresponduje z pojêciem archetypu a, tak¿e memu.

Ingracjacja ("wkradanie siê w cudze ³aski"), to technika manipulacji, dzia³anie maj±ce na celu zdobycie sympatii (wytworzenie pozytywnej postawy).

Ró¿ne s± sposoby wkradania siê w ludzkie ³aski (techniki ingracjacji). Do najbardziej popularnych nale¿±:
Podwy¿szanie samooceny partnera relacji - podkre¶lanie zalet osoby manipulowanej, podnoszenie warto¶ci (schlebianie).
Zwiêkszanie w³asnej atrakcyjno¶ci, pozytywna autoprezentacja w oczach partnera relacji.
Konformizm opinii, postaw i zachowañ. Zgodno¶æ dotyczy opinii które s± istotne dla osoby manipulowanej, ale w ich zakresie potrzebuje ona wsparcia.

Inkubacja - Termin odnosz±cy siê do procesów my¶lowych. Gdy cz³owiek intensywnie rozwi±zuje jaki¶ problem, to informacje przetwarzane s± przez umys³ tak¿e na poziomie nie¶wiadomym. Spektakularnym przyk³adem takiego nie¶wiadomego rozwi±zywania problemów jest ¶nienie o rozwi±zaniu problemu. Rankiem cz³owiek budzi siê z gotow± odpowiedzi±. Owo nie¶wiadome opracowywanie informacji nazwano w psychologii inkubacj±.

Ciekawostka.
Niemiecki chemik Friedrich Kekule opisywa³, ¿e gdy próbowa³ zrozumieæ jak po³±czone s± atomy wêgla w benzenie, nie móg³ stworzyæ modelu, który spe³ni³yb wszytkie wymagania. Noc± przy¶ni³ mu siê w±¿, który zjada w³asny ogon. Rankiem dozna³ ol¶nienia i zrozumia³ cykliczn± naturê zwi±zków aromatycnych.

Gdy nie zastanawiamy siê ¶wiadomie nad danym zagadnieniem, mózg mo¿e je nadal przetwarzaæ i opracowywaæ. Nowe informacje w³±czane s± do systemu pamiêci deklaratywnej i opracowywane. Ten proces jest tak¿e konieczny dla trwa³ego zapamiêtania nowych danych.

Zjawisko inkubacji wykorzystywane jest w mnemotechnikach - namawia siê ludzi, aby uczenie siê porcjowali i przedzielali je okresami snu lub drzemki. Podczas snu (i odpoczynku) nastêpuje inkubacja.

Subiektywniym objawem inkubacji jest fakt, ¿e gdy uczymy siê jakiej¶ nowej czynno¶ci (np. je¿d¿enia na rowerze) to mimo, ¿e dzisiaj siê przewracamy, nastêpnego dnia mo¿emy lepiej umieæ je¼dziæ ni¿ pod koniec nauki poprzedniego dnia.

Z inkubacj± wi±¿e siê zjawisko ol¶nienia (zjawisko "acha!" lub iluminacji). Jest to pojawienie siê w umy¶le gotowego rozwi±zania danego problemu.

Badania nad szachistami pokaza³y na przyk³ad, ¿e tu¿ przed rozwi±zaniem zadania szachowego oczy szachisty wykonuj± takie ruchy, które ¶wiadcz±, ¿e w umy¶le ju¿ jest gotowe rozwi±zanie. Szachista jest go jednak jeszcze nie¶wiadomy (szachista jeszcze nie dozna³ zjawiska "acha!").