Wszystko o psychologii i tematycer pokrewnej

Wola - cecha jednostek przeważnie samoświadomych, umożliwiająca i wspomagająca reagowanie, ogólne działanie i podejmowanie świadomych decyzji.

Byty niesamoświadome mogą posiadać wolę, jednak, z natury rzeczy nie są świadome jej posiadania (np. zwierzęta). Inne byty niesamoświadome (np. rośliny) nie posiadają woli, mogą jedynie reagować na zmiany.

Wrażenie jest to pierwotny i najbardziej podstawowy proces poznawczy człowieka.

Powstaje na skutek bezpośredniego działania bodźców ze świata zewnętrznego lub z wnętrza organizmu na zakończenia nerwowe (receptory), wywołując reakcję psychiczną.

Jeden obiekt może jednocześnie działać na kilka rodzajów narządów zmysłowych, przez co jednocześnie możemy odczuwać kilka rodzajów wrażeń.

Podstawowe cechy wrażenia:
- charakter - rodzaj wrażenia
- jakość - rodzaj wrażenia i to, na jaki narząd zmysłu oddziałuje,
- intensywność - wartość natężenia oddziaływania bodźca na narząd zmysłu,
- czas trwania - uzależniony od czasu oddziaływania danego bodźca na narząd zmysłu.

Możliwe jest jednoczesne odczuwanie różnych wrażeń, a wrażenia te wzajemnie na siebie oddziałują, najczęściej na zasadzie kontrastu wrażeń. Wyróżniamy:
kontrast następczy (np. kiedy jemy po słodkim cukierku kwaśne jabłko, to wydaje się nam, że jest ono kwaśniejsze niż w rzeczywistości)
kontrast współczesny (np. kiedy patrzymy na szary obiekt umieszczony na czarnym tle, to wydaje się nam on jaśniejszy niż gdyby był umieszczony na tle białym).

Wrażenia ze względu na rodzaj działającego narządu zmysłu dzielimy na wrażenia: słuchowe, wzrokowe, smakowe, węchowe, dotykowe, mięśniowo-ruchowe, ciepła i zimna, ustrojowe oraz bólu.

Z wrażeniami związane są takie pojęcia jak:
- próg podniety - minimalna odczuwalna intensywność wrażenia,
- próg różnicy - minimalna odczuwalna zmiana intensywności wrażenia,
- szczyt wrażenia - intensywność wrażenia, która bez względu na dalsze zwiększanie natężenia działającego bodźca nie ulegnie już zwiększeniu,
- rozpiętość wrażliwości - przestrzeń pomiędzy najsłabszym a najmocniejszym odczuwalnym natężeniem wrażenia,
- zjawisko adaptacji wrażenia - proces stępienia lub nawet całkowitego zaniku wrażliwości na działające bodźce.

Wzmocnienie w behawioryzmie zmiana częstotliwości danej reakcji na bodziec pod wpływem następującego wkrótce potem innego bodźca w kolejnych seriach poddawania organizmu tymże bodźcom. Dzieli się ono na wzmocnienie pozytywne i negatywne.

- Wzmocnienie negatywne
-- generalizację hamowania
-- zaburzenia emocjonalne
-- unikanie źródła kary
-Wzmocnienie pozytywne

Jak wykazały badania nad wpływem temperamentalnych czynników na proces warunkowania, skuteczność wzmocnień lub kar jest uzależniona od właściwości tempermentu danej jednostki. Jednostki o wysokim wyniku introwertyzmu (np. PEN Eysencka, NEO-FFI) warunkowane są szybciej poprzez podawanie kar. Z kolei jednostki o wysokiej skali ekstrawertyzmu warunkuje się szybciej przy pomocy wzmocnień.


Dzięki eksperymentalnej analizie zachowania wiemy, iż wzmocnienia (oraz kary) można podawać na różne sposoby tzw. rozkład wzmocnień. Poszczególne rozkłady różnią się między sobą wieloma parametrami.

Zadowolenie – chwilowe uczucie satysfakcji, pełnej afirmacji stanu rzeczy. Może prowadzić do uczucia szczęścia. Zadowolenie nie objawia się stanem euforii, nie uzewnętrznia się. Jest to tłumione uczucie polegające na uzyskaniu dobrego wyniku w życiowych sprawach, nie najwyższego, jednakże satysfakcjonującego.

Zaprzeczanie – jeden z narcystycznych mechanizmów obronnych znanych w psychologii i psychoanalizie, pokrewny wyparciu.

Zaprzeczanie to fałszowanie obrazu teraźniejszości poprzez nieprzyjmowanie do wiadomości realnych faktów, w celu odsunięcia negatywnych myśli i uczuć, które mogłyby się z tym wiązać. Spostrzeganie rzeczywistości zachodzi z unikaniem uświadomienia sobie jej przykrych aspektów.

Przykład 1: Alkoholik, który twierdzi, że nie jest uzależniony, bo może w każdej chwili przestać.

Przykład 2: Matka, która nie wierzy w śmierć syna i wciąż czeka na jego powrót do domu.

Załamanie to stan emocjonalny człowieka objawiający się całkowitym brakiem nadziei i wszelkiej chęci do życia. Często występuje on po dramatycznym wydarzeniu, np. śmierci bliskiej osoby albo utracie pracy. Wiąże się z depresją i może prowadzić do prób samobójczych.

Zoopsychologia to dziedzina psychologii badająca zachowania zwierząt, działania instynktowne, uczenie się, procesy poznawcze i stosunki z otoczeniem.

Badania obejmujące problematykę zoopsychologiczną zostały zapoczątkowane pod koniec XIX wieku. Upowszechniły się zaś w wyniku badań Iwana Pietrowicza Pawłowa i behawiorystów.

Zwlekanie(Prokrastynacja) - Jeden z mechanizmów obronnych znanych w psychologii.

Jest to odsuwanie w czasie działań, o których wiemy, że musimy je podjąć. Dzięki temu chwilowo czujemy się lepiej, jednak na dłuższą metę jest to niekorzystne - zwlekanie nie uwalnia od konieczności działania, a zmniejsza pole ewentualnego manewru w przypadku wystąpienia nieprzewidzianych trudności.

Przykład: W firmie mają być zwolnienia grupowe. Pracownik wie o nich, zastanawia się nad tym, ale nie podejmuje żadnej akcji (szukanie nowej pracy) póki nie jest za późno.